από τη Μάγδα Χατζηδημήτρη Κατά τον D.W. Winnicott, Άγγλο παιδίατρο και ψυχαναλυτή, η ψυχική υγεία ενός παιδιού και η συναισθηματική του ανάπτυξη στηρίζονται σε ένα μεγάλο βαθμό στον ρόλο που επιτελεί το περιβάλλον γύρω του. Το πρωταρχικό περιβάλλον απαρτίζεται από τη μητέρα. Ο Winnicott, ο οποίος στήριξε ένα μεγάλο μέρος της θεωρίας του στις παρατηρήσεις περισσότερων από 60.000 ζευγών παιδιού-μητέρας, είχε πει χαρακτηριστικά ότι «δεν υπάρχει ένα μωρό από μόνο του» (“there is no such thing as a baby”) θέλοντας να τονίσει ότι η πρώιμη σχέση μητέρας- βρέφους είναι συγχωνευτική και επομένως η σχέση του βρέφους με το περιβάλλον άρρηκτα συνδεδεμένη. Παρόλο που το περιβάλλον δεν είναι εξολοκλήρου υπεύθυνο για τη μετέπειτα ψυχική εξέλιξη του ανθρώπου, μπορεί ωστόσο να συνδράμει την ανάπτυξη μέσω καλών ή κακών εμπειριών. Στην καλύτερη περίπτωση, μπορεί να γίνει ένα διευκολυντικό περιβάλλον (facilitating environment) και στη χειρότερη επιζήμιο. Το διευκολυντικό περιβάλλον βοηθά το άτομο να αναπτυχθεί υγιώς, ενώ το περιβάλλον που αποτυγχάνει –ειδικά στην πρώιμη ηλικία- συνδέεται συνήθως με αστάθεια και ψυχική ανισορροπία στη μετέπειτα εξέλιξη.
από τη Λήδα Μπήτρου Αναζητώντας τα αίτια των παραβιάσεων του αναλυτικού πλαισίου
Στο χώρο όπου συναντιούνται αναλυτής και αναλυόμενος για να πραγματοποιήσουν την αναλυτική συνεδρία, υπάρχει απομόνωση, ησυχία και αφοσίωση στην αλληλεπίδραση των δύο μερών, κάτι που δημιουργεί την πρώτη συνθήκη για να έρθουν κοντά δύο άνθρωποι ανεξάρτητα από τον σκοπό για τον οποίο βρίσκονται μαζί. Προσθέτοντας σε αυτό το «σκηνικό» την ιδιωτική φύση των λεγομένων του αναλυόμενου και την ευαίσθητη συναισθηματική κατάσταση στην οποία συνήθως αυτός βρίσκεται στην αρχή αλλά και κατά την διάρκεια μίας ανάλυσης, εύκολα μπορεί κανείς να φανταστεί ότι η εγγύτητα μεταξύ των δύο μερών αυξάνεται, με τον αναλυόμενο να την βιώνει ακόμα πιο έντονα και άμεσα, λόγω της θέσης και του ρόλου του μέσα στην αναλυτική σχέση. από τη Δάφνη Παπανικολάου Ανορεξία: θεληματικός περιορισμός τροφής λόγω ενός έντονου φόβου από το άτομο μήπως παχύνει.
Βουλιμία: επανειλημμένα επεισόδια υπερφαγίας, στη διάρκεια των οποίων το άτομο νιώθει ότι δεν μπορεί να ελέγξει τον εαυτό του, ώστε να σταματήσει να τρώει. Σημαντική εξέλιξη σημειώθηκε σχετικά με την αντιμετώπιση των διατροφικών διαταραχών λόγω της αυξανόμενης σημασίας που αποδίδεται από τη διαγνωστική κιόλας φάση σε ιδιαίτερα ψυχολογικά χαρακτηριστικά. Ιδιαίτερα στα παιδιά γίνεται φανερό μέσα από την κλινική εμπειρία πόσο ενσωματώνεται στην παθολογική συμπεριφορά του παιδιού η δυναμική των σχέσεων της οικογένειας η οποία και πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη στη θεραπεία. Φυσικά με αυτό το άρθρο δεν θα εξαντλήσουμε το θέμα των διατροφικών διαταραχών το οποίο είναι πολύ ευρύ και με πολυάριθμες ψυχολογικές διαστάσεις. από τη Λήδα Σεμιδαλά Η λέξη πανικός έχει τις ρίζες της στο θεό της Φύσης Πάνα. Η όψη του Πάνα ήταν τόσο αποκρουστική, που όταν τον αντίκρισε η μητέρα του τρόμαξε και τον εγκατέλειψε στο δάσος. Ο Παν, τριγύριζε στα δάση παίζοντας τον αυλό του. Συνήθιζε να επισκέπτεται αιφνίδια τους ανθρώπους στο μεσημεριανό τους ύπνο και να τους προκαλεί πανικό. Σύμφωνα με το μύθο, στην μάχη του Μαραθώνα, όταν τον επικαλέστηκαν οι Έλληνες φωνάζοντας "Παν! Παν! Παν!", εκείνος εμφανίστηκε και έσπειρε τον πανικό στους Πέρσες, οι οποίοι παράτησαν ασπίδες και όπλα και άρχισαν να τρέχουν πανικόβλητοι.
Οι άνθρωποι που ζουν με τις κρίσεις πανικού, περιγράφουν την εμπειρία τους με ανάλογη αναστάτωση. Η κρίση περιγράφεται ως κάτι αιφνιδιαστικό, τρομακτικό και βασανιστικό. Η ίδια η κρίση πανικού αλλά και η σκέψη αυτής τρυπώνει στο μυαλό, τους ακινητοποιεί και δεν τους επιτρέπει ξεφύγουν όσο κι αν το επιθυμούν. «Όταν με πιάνει κρίση πανικού νιώθω να μου κόβεται η αναπνοή, φοβάμαι πως θα πεθάνω. Αφού περάσει, σκέφτομαι διαρκώς αν θα μου ξανασυμβεί κι αυτό με τρελαίνει!», λέει η Άννα 25 ετών. από τη Φαίη Γρίβα Επιβιώνοντας το Ολοκαύτωμα η Ornstein (2004) γράφει τις εμπειρίες της από το στρατόπεδο συγκέντρωσης, και αναφέρει πως τα τατουάζ ταυτότητας ήταν στην πραγματικότητα «διαβατήρια ζωής» καθώς μαρτυρούσαν την πρόθεση των Ναζί να κρατήσουν ζωντανούς για καταναγκαστικά έργα όσους Εβραίους δεν έστελναν στον θάνατο. Μάλιστα περιγράφει κάτι παράδοξο· πως μέσα σε ένα παρανοϊκό σύστημα που καθιστά το σώμα αναλώσιμο, η έγνοια πολλών κρατουμένων ήταν αυτό το αριθμητικό τατουάζ να εγχαραζόταν όσο πιο επιδέξια και καλλίγραμμα γινόταν.
Η δερματοστιξία πρόκειται για μια διαδικασία με συνειδητές και ασυνείδητες προεκτάσεις, που μας ωθεί να εξετάσουμε τα κίνητρα μιας αυξανόμενης τάσης να ορίζει κανείς την ατομική του ταυτότητα μέσα από την εγχάραξη του σώματός του. Το τατουάζ χρονολογείται από τις απαρχές του πολιτισμού, και εμφανίζεται ως απότοκο του τοτεμισμού σε πρώιμα κοινωνικά συστήματα. Το ζώο-τοτέμ ή κάποια άλλη φιγούρα λειτουργεί ως το προστατευτικό πνεύμα της κοινότητας που στην βάση του φέρει τις απαγορεύσεις του φόνου και της αιμομιξίας – των βασικών ταμπού – ανάμεσα στα μέλη μιας ομάδας. Για πολλές φυλές η εγχάραξη του τοτέμ στο σώμα, με την μορφή τατουάζ, προικίζει τα άτομα με τις μαγικές δυνάμεις των προστατευόμενων πνευμάτων, ενώ παράλληλα ο στόχος είναι να διαφυλαχθεί βαθιά στο σώμα, αυτό που είναι ιερό αλλά και απαγορευμένο μαζί (‘tapu’) (Karakaoglan, 2012). από τη Δάφνη Παπανικολάου O Freud ασχολούμενος με το ασυνείδητο, διαπίτωσε ότι είναι ένας χώρος μη αποδεχτός και βίαια ενεργός για τον κάθε ενα, αποτελούμενος κυρίως από απωθήσεις της παιδικής σεξουαλικότητας. Ο ίδιος διέκρινε ότι για να κατανοήσουµε την παιδική σεξουαλικότητα δηλαδή τις επιθυµίες, την περιέργεια και τις αγωνίες των παιδιών σχετικά µε τη σεξουαλική ζωή, δεν επαρκεί µόνο η ιατρική- ανατοµική γνώση αλλά χρειάζεται καταρχήν να εξοικειωθούµε µε την ιστορία των πολιτισµών, την ψυχολογία των θρησκειών ,τη λογοτεχνία και τη µυθολογία. Έτσι το έργο του Freud είναι κατεξοχήν ανθρωπολογικό. Από ψυχαναλυτικής σκοπιάς ο µύθος είναι µια αφήγηση η οποία συµπυκνώνει ένα βαθύ νόηµα διαφορετικό από το προφανές. Δηλαδή ένα είδος σκέψης η οποία διχοτοµείται από την πραγµατικότητα και διέπεται από την αρχή της ηδονής γι' αυτό και θεωρείται ανάλογη με την ονειρική διαδικασία η οπόια επίσης διέπεται από την αρχή της ειδονής και αποκαλύπτει απωθημένες σεξουαλικές επιθυμίες . Στο έργο των αρχαίων τραγικών συγγραφέων βλέπουμε επίσης να αναδεικνύονται οι επιθυμίες οι οπόιες αν και απωθηµένες υπάρχουν πάντα µέσα µας. Αφού µύθος και όνειρο είναι από δοµικής πλευράς ανάλογα τότε στο µύθο γυρεύουµε-όπως και στο όνειρο- ένα αλληγορικό συµβολικό νόηµα, ένα λανθάνον µεταφορικό περιεχόµενο.
Mε αυτήν την έννοια ο µύθος είναι ένα αίνιγµα και αυτοί που τον παρακολουθούν πρέπει ν’ αναλάβουν µόνοι τους να κατανοήσουν όσα δεν είναι εκφρασµένα, όσα δεν αναφέρονται µε σαφή τρόπο όπως ακριβώς κάνει το παιδί-θεατής μέσα στα καθημερινά τεκτενόμενα της οικογένειάς του. |